ΙΣΤΟΡΙΚΑ-ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Ιστορία ή βιογραφία;
 Του Ματθαίου Χ.Ανδρεάδη

Κατά τη διαδικασία εκλογής του νέου αρχηγού του Πασοκ, διαδόθηκε πως οχι μό νο ο Γ.Παπανδρέου αλλά και ο αντίπαλός του κατάγεται απο πολιτικό τζάκι,αυτό του εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου...

Το πολιτικό καταγωγικό στον τόπο μας πάντοτε σήμαινε ενα είδος πολιτικής δυναστείας,κυρίαρχων προσώπων.Εκτός Ελλάδος όμως και σ΄όλη την κοινο βουλευτική ιστορία του δυτικού κόσμου δεν βρίσκεται κληρονομική διαδοχή στην πολιτική εξουσία.Ακόμη και στη μητέρα του κοινοβουλευ τισμού, τη Βρεταννία (πλην δυο πρωθυπουργών με το όνομα Πίττ).

Αλλά και στον τέως ανατολικό κόσμο και λοιπών δικτατοριών,μόνο στους Ζίφκωφ, Μπρέζνιεφ,Μάο, Τσαουσέσκου,Σαντάτ,και ήδη στην Κούβα των Κάστρο (και σε λίγους,ίσως άλλους),παρατηρήθηκαν φαινόμενα οικογενειακής διαδοχής.

Στην Ελλάδα,κατά τον 19ο αιώνα, κυριάρχησαν οι πολιτικοί Ιω. Κωλέττης, Δ.Βούλγαρης, Αλεξ . Κου μουνδούρος, Χαρίλ.Τρικούπης και Θεόδ.Δηλιγιάννης, αλλά κανείς τους δεν άφησε, εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, πολιτικούς απογόνους.

Τα πολιτικά τζάκια εμφανίσθηκαν ως διαδοχή γενεών τον 20ο αιώνα, οταν ο εθνικός διχασμός ανάμεσα Βενιζελικών και αντιβενιζελικών, έφερε και τους πρώτους πολιτικούς κληρο νόμους,(Σοφοκλή Βενιζέλο, Παναγ. Κανελλόπουλο, αντίστοιχα,κ.ά).Για να προστεθούν, μεταπολεμι κά, σ΄αυτούς οι Κων.Τσαλδάρης, Γ.Ράλλης κ.ά, και μεταπολιτευτικά οι πολιτικοί κληρονόμοι του Γεωργίου Παπανδρέου,Ανδρέας και υιός του Γεώργιος Παπανδρέου (μαζί και οι συγγενείς τους),όπως οι Καραμανλήδες (κι’εδώ οι αντίστοιχοι της ευρύτερης οικογένειας διάδοχοι) κ.ά.

Αλλ΄άσχετα προς τη συγγενική ή όχι πολιτική διαδοχή, κατά την ιστόρηση της αποφασιστικής δρά- σεως των κυρίαρχων πολιτικών προσώπων, μέχρι τώρα προέκυπτε ένα συναφές ερώτημα: Ιστορία ή πολιτική βιογραφία; Ιστορία φορέων και μαζών ή ιστορία προσώπων,και μάλιστα πολιτικών δυναστειών;

Στην Ευρώπη,απο καιρό,έχει αρχίσει να εγκαταλείπεται η θεωρία για τον κύριο ρόλο των συλλογικών φορέων στην ιστορία. Στη Γαλλία, ειδικώτερα, οπως διαπιστώνει και η ιστορικός Χρυσ.Αυλάμη («Βήμα» 7.9.2007) κρίνοντας το τελευταίο βιβλίο "Το στοίχημα της βιογραφίας" του Γάλλου Francois Dosse, ο οποίος μιλάει για μια «πραγματική έκρηξη της βιογραφίας που κατακτά ιστορικούς και αναγνωστικό κοινό μέσα σ’ ένα κλίμα συλλογικού πυρετού», οι θεωρίες της συλλογικότητος στην ιστορία, εγκαταλείπονται (προδήλως και οι αιτιοκρατικές ερμηνείες του μαρξιστικού υλισμού, που είχαν επηρεασθεί καταλυτικά απ΄την Χεγκελιανή φιλοσοφία,η οποία εδραίωνε την πεποίθηση οτι τα γεγονότα δεν είναι αποτέλεσμα της τύχης ή των ατομικών πρωτοβουλιών, αλλ’ότι η Ιστορία έχει μια προκαθορισμένη τροχιά, και οτι το «νόημα» ή ο «ρούς» της Ιστορίας υπερβαίνουν τα άτομα και τις πράξεις τους).

Ο Μπίσμαρκ, πίστευε ότι «το μοναδικό αποτέλεσμα που μπορεί να έχει στην εξέλιξη της ιστορίας  μια αυθαίρετη παρέμβαση,καθορισμένη  κατ΄ αποκλειστικότητα από υποκειμενικά αίτια είναι το ράβδισμα των άγουρων καρπών (...).Αδυνατούμε να φτιάξουμε την Ιστορία.Το μόνο που μπορούμε είναι να διδα χτούμε απ΄ αυτήν πως πρέπει να οδηγούμε την πολιτική ζωή ενος λαού με βάση την εξέλιξή του και την ιστορική του αποστολή».

Σ΄εμάς, μεταπολιτευτικά, η ιδεολογία της «μεταμοντέρνας» ιστοριογραφίας, ανέδειξε ως ιστορικά υποκείμενα συλλογικούς φορείς, που αποτέλεσαν μεγέθη με βαρύνουσα σημασία για την αφήγηση κι΄ ερμηνεία του παρελθόντος, οπως ο «λαός», οι «αντιστασιακοί», οι «προοδευτικοί», το «κοινωνικό σώμα» κ.ά, και υποβιβάστηκαν οι πολιτικοί ηγέτες ως φορείς της ιστορίας.

Η βιογραφία,ιδεολογικά χρωματισμένη, εντάχθηκε «στο χώρο της ρητορικής και της δραματικής διαστάσεως της ιστορικής γραφής», ως κατεξοχήν είδος «λογοτεχνίζουσας» ιστορίας», κατά την Χρ. Αυλάμη. Τα πράγματα όμως τώρα αλλάζουν. Στους Γάλλους και Ευρωπαίους αναθεωρητές, κυριαρχεί το ερώτημα: Ιστορία ή βιογραφία; Και παρ’ήμιν η πολιτική ιστορία και η βιογραφία δεινοπάθησαν,λόγω ιδεολογικών φορτίσεων και ανάγκης υπηρετήσεως συγχρόνων πολιτικών συμφερόντων.

Δημοσιεύθηκε την 23η.11.2007 στον "Πολίτη"

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του συγγραφέα. Νόμος 2121/1993 και ισχύοντες παρ΄ημίν κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Copyright © Mατθαίος Χ.Ανδρεάδης