Μαντικής συνέχεια
Ματθαίου Χ. Ανδρεάδη

Το προβλέπειν στην πολιτική πράξη,το οποίο,ουσιαστικά, συνυφαίνεται με την μελλοντολογία,οι θετικοί επιστήμονες μπορεί να το ανέχονται,τους χρησμούς ωστόσο της μαντικής δεν τους θεωρούν δυνατούς,ούτε επιθυμητούς.

Πολύ περισσότερο τις σωτηριολογίες ή καταστροφολογίες που βρίσκονται ειτε σε θρησκευτικά και άλλα κείμενα ειτε κηρύσσουν ιδεολόγοι οραμα τιστές κοινωνικοοικονομικού μέλλοντος, οι οποίες άλλωστε, ως χρησμοί, μπορεί να είναι κρυμμένοι ή φανεροί και στα αρχαία Oracula (Sibylliana ή άλλα).Για τη Σίβυλλα έλεγε ο Ηράκλειτος (απ.92) πως «εξικνείται μαινομέ νω στόματι φθεγγομένη χιλίων ετών». Εκεί η μάντισα,«αγέλαστα, ακαλώπι στα και αμύριστα», χρησμολογούσε και για την «τάλαινα και τλήμνονα»,αλλ΄ «υπερήφανα φρονούσαν» Ελλάδα, οτι «θεού θυμήναντος (...) τρόμος υπο γού νασιν έσται, σκύβαλον λυγρόν έσση, και ουκέτι φυγείν θανάτοιο τελευτήν».

Η μαντική για τους θετικούς πραγματολόγους το πολύ να είναι έρευνα για εξαγω γή αποτελεσμάτων,που επιτρέπουν προγραμματισμό του μέλλοντος.

Και πάνω σ΄αυτά, απο δεκαετίες έχουν αρχίσει ερευνητικές εργασίες για να εξακριβωθεί κατά πόσο η εξελιγμένη τεχνολογία και τα συστήματα αναλύσε ως, που συνεχώς βελτιώνονται, μπορούν να χρησιμοποιούνται για να προβλε φθούν μελλοντικές καταστάσεις.

Οι ιστορικοί, βέβαια, απ΄την εποχή του Πολύβιου δεν δυσκολεύονταν να κάνουν προγνώσεις, για τις μελλοντικές εξελίξεις. Και να προλέγουν το μέλ λον ως «κάτι απλό συμπεραίνοντάς το απ΄ το παρελθόν».

Οι νεώτεροι ομως απ΄τον 19ο αιώνα και μετά, οπως ο J:Βurckhardt, θεωρούν οτι αυτό πoυ μας χωρίζει ριζικότερα απ’τους αρχαίους είναι πως εκείνοι πίστευαν στη δυνατότητα να γνωσθεῖ εκ των προτέρων το μέλλον, ειτε με τη λογική εξαγωγή συμπερασμάτων είτε με την προσφυγή στα λαϊκά μέσα των χρησμών της μαντικής, πράγμα το οποίο αυτοί αρνούνται. Λένε:

«Είτε φανταστούμε, λόγου χάρη, έναν άνθρωπο, ο οποίος γνωρίζει από πριν την ημέρα και τις συνθήκες του θανάτου του, είτε ενα λαό, ο οποίος γνωρίζει επίσης απο πριν την εποχή της παρακμής του, και οι δύο παραστάσεις θα περιέκλειαν ως αναπόφευκτη συνέπεια ένα συγκεχυμένο ανακάτεμα όλων των επιθυμιών και των επιδιώξεων. Το μέλλον παίρνει μορφή μόνο όταν αυτό συμβαίνει, κι΄αν δεν συμβεί, η μελλοντική ζωή και το μελλοντικό τέλος εκείνου του ανθρώπου ή εκείνου του λαού θα είναι διαφορετικά.΄Ενα μέλλον που το ξέρουμε προηγουμένως αποτελεί παραλογισμό. Η πρόγνωση του μέλλοντος, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι μόνο ανεπιθύμητη, είναι και αδύνατη για μας.Το κύριο εμπόδιο είναι η σύγχυση της επιγνώσεως με τις επιθυμίες, τις ελπίδες και τους φόβους μας. Είναι, ακόμη,η άγνοιά μας σχετικά με όλα, όσα ονομάζουμε λανθάνουσες δυνάμεις,φυσικές ή πνευματικές,και ο αστάθμητος παράγων των ιδεολογιών που μεταδίδονται σαν κολλητικές αρρώστειες και μπορούν ξαφνικά ν΄αλλάξουν τη μορφή του κόσμου».

Προβλέψεις,πάντως,που μοιάζουν με χρησμούς δεν απέφυγε να κάνει ο J.Burckhardt.΄Εχοντας αηδιάσει απ΄την ιστορία της εποχής του,κατανόησε τα σύγχρονά του γεγονότα,μέσα απ΄την εποχή των 3ου και 4ου μ.Χ.αιώνων, όταν διαλύθηκε ο αρχαίος κόσμος.Υποστήριζε πως τούτο μπορεί να συμβεί και πάλι, δηλαδή μια ριζική μεταστροφή στη σκέψη και τα αισθήματα των ανθρώπων. Πρόβλεπε δηλαδή κι’αυτός,οχι χωρίς επιτυχία,όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, οτι δεν μπορείς να φανταστείς τι βαρειά τυραννία θα επιβληθεί στην πνευματική ζωή με την πρόφαση οτι η ανώτερη μόρφωση ειναι ενας μυστικός σύμμαχος του κεφαλαίου που πρέπει να συντριβεί. Οι άνθρωποι, έλεγε, δεν πιστεύουν πλέον σε αρχές, αλλά, κατά πάσα πιθανό τητα, θ΄αρχίσουν να πιστεύουν κατά καιρούς σε σωτήρες.Για τα Ευρωπαϊκά δεδομένα πίστευε στην ιστορική συνέχεια, υποστηρίζοντας: «Η δική μας ιστορική συνέχεια, δημιουργήθηκε κυρίως απ΄τον εξελληνισμό της Ανατολής μετά τον Μέγα Αλέξανδρο, την πολιτική και πολιτισμική ενοποίηση υπό την κυριαρχία της Ρώμης, και τη διατήρηση ολόκληρου του κορμού του αρχαίου δυτικού πολιτισμού απ΄τον χριστιανισμό». Όλ’ αυτά, άραγε, δεν απηχούν ισχυρές τάσεις στη σημερινή Ευρωπαϊκή ΄Ενωση;

Δημοσιεύθηκε την 26η.1.2007,στον "Πολίτη"

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του συγγραφέα. Νόμος 2121/1993 και ισχύοντες παρ΄ημίν κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Copyright © Mατθαίος Χ.Ανδρεάδης