ΙΣΤΟΡΙΚΑ-ΠΟΛΙΤΙΚΑ

Ιστορία ή βιογραφία;
 Του Ματθαίου Χ.Ανδρεάδη

Κατά τη διαδικασία εκλογής του νέου αρχηγού του Πασοκ, διαδόθηκε πως οχι μό νο ο Γ.Παπανδρέου αλλά και ο αντίπαλός του κατάγεται απο πολιτικό τζάκι,αυτό του εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου...

Το πολιτικό καταγωγικό στον τόπο μας πάντοτε σήμαινε ενα είδος πολιτικής δυναστείας,κυρίαρχων προσώπων.Εκτός Ελλάδος όμως και σ΄όλη την κοινο βουλευτική ιστορία του δυτικού κόσμου δεν βρίσκεται κληρονομική διαδοχή στην πολιτική εξουσία.Ακόμη και στη μητέρα του κοινοβουλευ τισμού, τη Βρεταννία (πλην δυο πρωθυπουργών με το όνομα Πίττ).

Αλλά και στον τέως ανατολικό κόσμο και λοιπών δικτατοριών,μόνο στους Ζίφκωφ, Μπρέζνιεφ,Μάο, Τσαουσέσκου,Σαντάτ,και ήδη στην Κούβα των Κάστρο (και σε λίγους,ίσως άλλους),παρατηρήθηκαν φαινόμενα οικογενειακής διαδοχής.

Στην Ελλάδα,κατά τον 19ο αιώνα, κυριάρχησαν οι πολιτικοί Ιω. Κωλέττης, Δ.Βούλγαρης, Αλεξ . Κου μουνδούρος, Χαρίλ.Τρικούπης και Θεόδ.Δηλιγιάννης, αλλά κανείς τους δεν άφησε, εξ αίματος ή εξ αγχιστείας, πολιτικούς απογόνους.

Τα πολιτικά τζάκια εμφανίσθηκαν ως διαδοχή γενεών τον 20ο αιώνα, οταν ο εθνικός διχασμός ανάμεσα Βενιζελικών και αντιβενιζελικών, έφερε και τους πρώτους πολιτικούς κληρο νόμους,(Σοφοκλή Βενιζέλο, Παναγ. Κανελλόπουλο, αντίστοιχα,κ.ά).Για να προστεθούν, μεταπολεμι κά, σ΄αυτούς οι Κων.Τσαλδάρης, Γ.Ράλλης κ.ά, και μεταπολιτευτικά οι πολιτικοί κληρονόμοι του Γεωργίου Παπανδρέου,Ανδρέας και υιός του Γεώργιος Παπανδρέου (μαζί και οι συγγενείς τους),όπως οι Καραμανλήδες (κι’εδώ οι αντίστοιχοι της ευρύτερης οικογένειας διάδοχοι) κ.ά.

Αλλ΄άσχετα προς τη συγγενική ή όχι πολιτική διαδοχή, κατά την ιστόρηση της αποφασιστικής δρά- σεως των κυρίαρχων πολιτικών προσώπων, μέχρι τώρα προέκυπτε ένα συναφές ερώτημα: Ιστορία ή πολιτική βιογραφία; Ιστορία φορέων και μαζών ή ιστορία προσώπων,και μάλιστα πολιτικών δυναστειών;

Στην Ευρώπη,απο καιρό,έχει αρχίσει να εγκαταλείπεται η θεωρία για τον κύριο ρόλο των συλλογικών φορέων στην ιστορία. Στη Γαλλία, ειδικώτερα, οπως διαπιστώνει και η ιστορικός Χρυσ.Αυλάμη («Βήμα» 7.9.2007) κρίνοντας το τελευταίο βιβλίο "Το στοίχημα της βιογραφίας" του Γάλλου Francois Dosse, ο οποίος μιλάει για μια «πραγματική έκρηξη της βιογραφίας που κατακτά ιστορικούς και αναγνωστικό κοινό μέσα σ’ ένα κλίμα συλλογικού πυρετού», οι θεωρίες της συλλογικότητος στην ιστορία, εγκαταλείπονται (προδήλως και οι αιτιοκρατικές ερμηνείες του μαρξιστικού υλισμού, που είχαν επηρεασθεί καταλυτικά απ΄την Χεγκελιανή φιλοσοφία,η οποία εδραίωνε την πεποίθηση οτι τα γεγονότα δεν είναι αποτέλεσμα της τύχης ή των ατομικών πρωτοβουλιών, αλλ’ότι η Ιστορία έχει μια προκαθορισμένη τροχιά, και οτι το «νόημα» ή ο «ρούς» της Ιστορίας υπερβαίνουν τα άτομα και τις πράξεις τους).

Ο Μπίσμαρκ, πίστευε ότι «το μοναδικό αποτέλεσμα που μπορεί να έχει στην εξέλιξη της ιστορίας  μια αυθαίρετη παρέμβαση,καθορισμένη  κατ΄ αποκλειστικότητα από υποκειμενικά αίτια είναι το ράβδισμα των άγουρων καρπών (...).Αδυνατούμε να φτιάξουμε την Ιστορία.Το μόνο που μπορούμε είναι να διδα χτούμε απ΄ αυτήν πως πρέπει να οδηγούμε την πολιτική ζωή ενος λαού με βάση την εξέλιξή του και την ιστορική του αποστολή».

Σ΄εμάς, μεταπολιτευτικά, η ιδεολογία της «μεταμοντέρνας» ιστοριογραφίας, ανέδειξε ως ιστορικά υποκείμενα συλλογικούς φορείς, που αποτέλεσαν μεγέθη με βαρύνουσα σημασία για την αφήγηση κι΄ ερμηνεία του παρελθόντος, οπως ο «λαός», οι «αντιστασιακοί», οι «προοδευτικοί», το «κοινωνικό σώμα» κ.ά, και υποβιβάστηκαν οι πολιτικοί ηγέτες ως φορείς της ιστορίας.

Η βιογραφία,ιδεολογικά χρωματισμένη, εντάχθηκε «στο χώρο της ρητορικής και της δραματικής διαστάσεως της ιστορικής γραφής», ως κατεξοχήν είδος «λογοτεχνίζουσας» ιστορίας», κατά την Χρ. Αυλάμη. Τα πράγματα όμως τώρα αλλάζουν. Στους Γάλλους και Ευρωπαίους αναθεωρητές, κυριαρχεί το ερώτημα: Ιστορία ή βιογραφία; Και παρ’ήμιν η πολιτική ιστορία και η βιογραφία δεινοπάθησαν,λόγω ιδεολογικών φορτίσεων και ανάγκης υπηρετήσεως συγχρόνων πολιτικών συμφερόντων.

Δημοσιεύθηκε την 23η.11.2007 στον "Πολίτη"

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του συγγραφέα. Νόμος 2121/1993 και ισχύοντες παρ΄ημίν κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Copyright © Mατθαίος Χ.Ανδρεάδης

Νεοελληνικά-Ο Τύπος

Ο Τύπος και οι ξένοι (Αο)

Του Ματθαίου Χ. Ανδρεάδη

Στα όσα εξέθεσα στο κείμενό μου «Μαντική στην Πολιτική» της 19ης.1.007, που αφορούσαν στη δραστηριότητα του Αμερικανού πρέσβη στην Αθήνα Πιουριφόϋ, χρήσιμο είναι να προστεθούν και τα εξής,εν πολλοίς άγνωστα, αλλ΄επίσης αξιόλογα και επίκαιρα:

Την εποχή εκείνη κυρίαρχοι στον χώρο του Τύπου ήσαν ο  Δημήτρ. Λαμπράκης,ο Γεώργ.Βλάχος,ο Κύρος Κύρου, καθώς και οι Π.Κόκκας  με την «Ελευθερία», Αθ.Παράσχος με τον «Εθνικό Κήρυκα»,ο Νικολόπουλος μέ το "Εθνος" κ.ά.‘Ολοι τους έπαιξαν   σημαντικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα του τόπου.

Ο Δ.Λαμπράκης (1887-1957),βενιζελικός,ηταν (μαζί με τους Αλ.  Καραπάνο, Γ.Ρούσσο, Αλ.Διομήδη, Εμμ.Τσουδερό, Γ.Εξηντάρη,και Κ. Ρέντη) , ιδρυτής το 1922 του «Ελευθέρου Βήματος» και ψυχή της εφημερίδος,απο δε τον Νοέμβρη 1923,και τυπικά μόνος ιδιοκτήτης και εκδότης.

Ο Γ.Βλάχος (1886-1951) φανατικός αντιβενιζελικός, εκδότης και δ/ντής απ΄   το 1919 της «Καθημερινής»,και σπουδαίος αρθρογράφος.

Ο Κ.Κύρου (1899-1974) μορφωμένος, καλλιεργημένος, και ακέραιος,υπήρξε με την  «Εστία» σκληρός μαχητής και φανατικός στις ιδέες του,ασκώντας κριτική με αμείλικτο, καυστικό και σπινθηροβόλο πνεύμα και πείσμα ανυποχώρητο.

Το 1952 και οι τρεις τους συνέπραξαν σε κοινό αγώνα υπερ του «Ελληνικού Συναγερμού».Για να χωρήσουν ύστερα.

Στις εκλογές της χρονιάς αυτής,υποστήριξαν τον Συναγερμό (ο πρώτος όχι τους αντιπολιτευόμενους κεντρώους και αριστερούς), πετυχαίνοντας, ταυτό χρονα, να περιληφθούν στους συνδυασμούς του Παπάγου και να εκλεγούν πολιτικοί τους φίλοι.΄Ενας απ΄αυτούς ήταν και ο Γ.Παπανδρέου, η υποψη φιότητα (και η εκλογή) του οποίου στις τότε εκλογές ήταν επισφαλής.

Κι΄εδώ λειτούργησε το παρασκήνιο.Οι Αμερικανοί που πρόβλεπαν εντυ πωσιακή επικράτηση του Συναγερμού, ήθελαν να υπάρχει στη νέα Βουλή ένας πυρήνας αντιπολιτεύσεως και για τον λόγο αυτόν έκριναν απαραίτητη την παρουσία του Παπανδρέου. Μέσω της Ελένης Βλάχου («Καθημερινής») και του Μποδοσάκη, ζήτησαν απ΄τον Παπάγο να τον περιλάβει στους συνδυα σμούς του, αλλά συνάντησαν την άρνηση εκείνου.

Κατέφυγαν τότε,με τον Μemminger της Αμερικανικής πρεσβείας,δια του Μποδοσάκη, πάλι, του Δ.Λαμπράκη κ.ά., στον Σπ.Μαρκεζίνη ζητώντας του να μεσολαβήσει στον Παπάγο για να συμπεριλάβει στο συνδυασμό Αχαϊας τον Γ. Παπανδρέου, ως ανεξάρτητο.

Ο Δ.Λαμπράκης (που είχε στηρίξει τον Σπ.Μαρκεζίνη το 1949 στο σχηματισμό κυβερνήσεως Θ.Σοφούλη) του επεσήμανε πως ούτε ο ίδιος ούτε οι περισσότεροι των παρισταμένων έτρεφαν ιδιαίτερη συμπάθεια προς τον Γ. Παπανδρέου,αλλά «η ανάγκη των πραγμάτων,όπως την βλέπουν οι Αμερι κανοί,επιβάλλει να πεισθεί ο Στρατάρχης».

Ο Σπ.Μαρκεζίνης,μετά πολλά,έπεισε τον Παπάγο,κι΄ευθύς ενημέρωσε στο Καστρί τον Γ.Παπανδρέου,που τον περίμενε εξιστορώντας του τα συμβάντα. Του τόνισε δε οτι σημασία έχει να εισέλθει στη Βουλή, προσθέτοντας:«Και εκεί θα είστε στόχος των άλλων,λόγω της υπεροχής σας». Ο Γ. Παπανδρέου του απάντησε:

«Πράγματι, όταν υπερέχεις είτε στο Θέατρο, είτε στην Τέχνη, είτε στην πολιτική, τότε όλοι, εχθροί και φίλοι, λησμονώντας τις διαφορές τους, συμμαχούν λέγοντας: Κεφαλή εν όψει, πύρ ομαδόν». Έτσι εξελέγη βουλευτής ο Γ. Παπανδρέου.

Ο Δ.Λαμπράκης απευθύνθηκε στον Σπ.Μαρκεζίνη (με τον οποίο είχε συνεργασθεί το 1949) και γιατί αυτός ήταν ουσιαστικά ο ιδρυτής του  Συν αγερμού και γιατί, ο Σπ. Μαρκεζίνης,απ΄την 22α Σεπτεμβρίου έως την 5η  Οκτωβρίου 1949 (δυό μήνες μετά τη σιγή των όπλων στον τριετή εμφύλιο,με τη χώρα καθημαγμένη,και ενώ στρατοδικεία συνεδρίαζαν καθημερινά και τα στρατόπεδα Μακρονήσου και Λέρου ασφυκτιούσαν), δημοσίευσε στις στήλες του «Βήματος» σειρά άρθρων του με τον γενικό τίτλο «Απ’ τον Πόλεμο στην Ειρήνη».Το τολμηρό σύνθημά του ήταν:Λήθη στο παρελθόν! Το έθνος πρέπει vα επανέλθει στο 1941.Με τη Λήθη κήρυσσε το τέλος της διακρίσεως των Ελλήνων σε νικητές και ηττημένους για την απο κοινού ανοικοδόμηση του κατεστραμμένου τόπου. Η Λήθη δεν ηταν η Αμνηστία που ζητούσε η Αριστερά μετά τη Βάρκιζα, ούτε ο Κατευνασμός που είχε εξαγγείλει η κυβέρ νηση Θ.Σοφούλη. Ηταν η «oblivion policy» του Κρόμγουελ.

Δημοσιεύθηκε την 28η.9.2007 στον "Πολίτη"

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του συγγραφέα. Νόμος 2121/1993 και ισχύοντες παρ΄ημίν κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Copyright © Mατθαίος Χ.Ανδρεάδης