Θεραπευτές και άλλοι

Του Ματθαίου Χ.Ανδρεάδη

Παλαιότερα οι μάντεις-ιερείς έργο ειχαν τη διάγνωση και τελετουργική θεραπεία των ασθενειών,ως και την πρόβλεψη του μέλλοντος.Οι προφήτες,δέκτες και ερμη νευτές των θεϊκών χρησμών απευθύνονταν στον λαό περιμένοντας να τους υπακούουν.Εκφραστές της πνοής της Ιστορίας (και του θεού,που τους ειχε αποκαλύψει τα σχέδιά του) προφήτευευαν τον ερχομό του Χρόνου,που θάβαζε τέλος στα βάσανα.Οι δυστυχίες του παρόντος ησαν μέρος του σχεδίου του θεού, και συνιστούσαν σημάδια του προσεχούς τέλους.

Οι κοινωνικοί προφήτες στα νεώτερα χρόνια ησαν θεληματικοί αγωνιστές που μάχονταν να καταργήσουν οριστικά τη βία και την πάλη,ενω στο ενδιάμεσο μπορούσαν να νομιμοποιούν την καταφυγή στη βία,ως τελευταία (πάντοτε) εσχατολογική βία.Οι χιλιαστικοί αυτοί προφήτες, κατά τον Μax Weber, κήρυσσσαν την αγάπη,και την επόμενη στιγμή καλούσαν στην (έσχατη,πάντοτε...) βία,που θα θεμελίωνε την απουσία κάθε βίας.

Ως φορείς του θείου λόγου,παρενέβαιναν στην ιστoρία του παρόντος και πρό λεγαν το προκαθορισμένο μέλλον,ζητώντας απ΄το ακροατήριό τους να επιλέ ξει.Και θύμιζαν στον λαό πως έπρεπε ν΄αναλάβει την ευθύνη του.Ωστόσο,επειδή οι άνθρωποι μισούν αν δεν λιθοβολούν τους προφήτες οταν δεν προφητεύουν καλό,ακόμα και οι αυθεντικοί απ’αυτούς δεν κατόρθωναν να πείθουν ειμή σπάνια,γιατί οι ακροατές τους πάντα θέλουν να τους μιλούν για τη νίκη μόνο.

Το ερώτημα,λοιπόν,έκτοτε παρέμεινε: «΄Ανθρωποι που διανοούνται με κατα στροφικούς όρους,μπορούν,άραγε να ειναι τίποτε άλλο,εκτός απο βιαστές και φανατικούς,κι΄οταν ακόμα θεωρούν τους εαυτούς τους αποστόλους της ειρήνης και της αγάπης;».

Υπήρξαν βέβαια και οι ψευδοπροφήτες.Ησαν εκείνοι που άπληστοι για επιτυχία και δημοτικότητα για να φτάσουν το στόχο τους,δεν δίσταζαν να κολακεύουν τα πεινά το ακροατήριό τους.

Στη νεώτερη εποχή παρουσιάσθηκαν οι πολιτικοί προφήτες, κι’αυτοί ως γιατροί-θεραπευτές της πολιτικής ασθένειας,πιο συχνά ομως ως κομπογιαννίτες-ψευδο προφήτες,που με τη ρητορική τους κενότητα δυνάμωναν τον θρίαμβο της δυνάμεως.

Στα καθ΄ημάς των νεωτέρων χρόνων:Σε δύσκολες κατα στάσεις (όπως τώρα,κατά πως λένε) «η κοινωνία χωρίς πυξίδα και κριτήρια και χωρίς να βλέπει ποιά εναι και πού πάει,που δεν στοχάζεται» (βλ.πρωτοσέλιδο «Καθημερινής» 28.1.2007), ζητάει τη βοήθεια «των στοχαστών,των ανθρώπων του πνεύματος και του πολιτισμού.Τους ψάχνει και δεν τους βρίσκει.Πού ειναι» ρωτάει «γιατί δεν ακούγεται η φωνή τους και δεν αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους;Να πούν δυσάρεστες αλήθειες...».Εδω,αντι για φράση του Κ.Παπαρρηγόπουλου:«Η ιατρική θεραπεύει μεν πολλά νοσήματα,του έθνους (ή του λαού),ομως την αυτοκτονία δεν μπορεί»,ισχύει ο διαχρονικός Πλάτων: «Αυτός που» (χωρίς να ειναι προφήτης) «απευθύνεται σε άνθρωπο άρρωστο και κακοδίαιτο (ή σε μια πολιτεία) συμβουλεύοντας για τήν υγεία του,πως πρέπει πρώτα ν'αλλάξει ζωή («τω κάμνοντι και δίαιταν διαιτωμένω μοχθηράν προς υγιείαν,χρη μεταβάλλειν τον βίον ») ειναι σωστός άνδρας και γνώστης της ιατρικής.

Εκείνοι που συμβουλεύουν τον άρρωστο (και την πολιτεία) να μείνει όπως είναι, υποχωρώντας έτσι στις επιθυμίες του,γιατί διαφορετικά φοβούνται πως θα θανατωθούν ειναι άνανδροι και αγύρτες (Ζ' Έπιστολή,330 c9-331 α5).

Ειδικώτερα,οταν η πολιτεία δεν κυβερνιέται πια με τα ήθη και έργα τών πατέρων μας  («έτι εν τοις των πατέρων ήθεσιν και επιτηδεύμασιν») και νόμοι και έθιμα χαλούν («και γράμματα και έθη διεφθείροντο») και ο χαλασμός αυτός άπλώνεται σε μεγάλο βαθμό,ώστε αυτοί που στην αρχή ησαν γεμάτοι απο μεγάλη ορμή να δράσουν για τα κοινά («πρώτον πολλής μεστοί όντες ορμής επι το πράττειν τα κοινά»), θεωρώντας αυτά και βλέποντάς τα να πηγαίνουν ολωσδιόλου δώθε κείθε,έπαθαν στο τέλος ίλιγγο («εις ταύτα και φερόμενα ορώντες πάντα πάντως τελευτώντα ιλιγγιάν»)

΄Ωστε,οι νόμοι δεν είναι δυνατόν να βρουν γιατρειά χωρίς καμμιά υπέροχη προ παρασκευή,που να την συντρέχει και η τύχη» («τα γαρ των νόμων αυταίς σχεδόν ανιάτως έχοντά έστιν άνευ παρασκευής θαυμαστής τινος μετά τύχης».(όπ.π., 325 c5-326 α5).

Δημοσιεύθηκε την 2α.2.2007 στον "Πολίτη"

ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, ηλεκτρονικό, μηχανικό, φωτοτυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του συγγραφέα. Νόμος 2121/1993 και ισχύοντες παρ΄ημίν κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Copyright © Mατθαίος Χ.Ανδρεάδης